Suriçi Topluluğu’nun yedinci toplantısı, devam eden projelerin güncellemeleri, bostanlar üzerine kapsamlı bir sunum, yeni proje önerileri ve önümüzdeki döneme dair etkinlik planlamalarının ele alındığı yoğun bir gündemle gerçekleştirildi. Toplantı, bilgi paylaşımı ve ortak üretim odağının güçlü biçimde hissedildiği verimli bir buluşma oldu.
Proje Güncellemeleri
İMÇ Blokları Projesi (Uzay)
Geçtiğimiz ay İMÇ’nin mimarı Doğan Bey ile görüşme yapıldığı ve kendisinden kapsamlı bir tarihsel anlatı dinlendiği aktarıldı. İMÇ esnafıyla tanışmak ve sahayı yakından gözlemlemek amacıyla bölgede zaman geçirildi, fotoğraf çekimleri yapıldı ve yönetimden Toygar Bey ile görüşüldü. Mozaik çalışmaları üzerine Selahattin Rahmi Eyüboğlu ile görüşmek üzere randevu alındı. Küçükpazar bölgesinde gerçekleştirilen saha ziyaretinde toplam beş röportaj yapıldığı ve bu röportajların kurgusuna başlandığı paylaşıldı.
Helva Belgesel Projesi (Zeynep)
Proje kapsamında Musevi toplumuna ait bir aşevine ziyaret planlandığı belirtildi.
Sanayi i Nefise Mektebi Projesi (Kübra)
Proje kapsamında Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan dönemi ele alan bir söyleşiye katılım sağlandığı ifade edildi.
Yeni Proje Önerisi: Kadınlar Hamamı & Kamusallık (Elif)
Elif Şen tarafından sunulan proje önerisi, hamamları mekân, beden ve hafıza ilişkisi üzerinden incelemeyi amaçlayan disiplinler arası bir çalışma olarak tanıtıldı.
Sunumda hamamların ev ile kamusal alan arasında bir araya gelme mekânı olarak işlev gördüğü, bu yönüyle üçüncü mekân olarak değerlendirilebileceği ifade edildi. Hamamların hem birleştiren hem de sınır çizen yapıları nedeniyle heterotopik mekânlar olarak ele alınabileceği tartışıldı. Toplumsal algıda hamamlara atfedilen olumsuz yargılar ve işlev değişimleri de gündeme geldi.
Mahalle hamamları, turistik hamamlar, spa merkezleri ve yeni kullanım biçimleri karşılaştırıldı. Proje kapsamında sözlü tarih çalışmaları, sergi veya seminerler, atölyeler, saha gezileri ve çevrim içi bir yayın hazırlanması gibi faaliyetler önerildi. Osmanlı dönemine ait bazı hamam yapıları örnek olarak ele alındı ve günümüzde müzeleşme ya da işlev değişimi süreçleri tartışıldı. Proje çerçevesi ilerleyen haftalarda netleştirilecek.
Sunum: Yedikule Bostanları
Tarihi Yedikule Bostanları Girişimi’ndeki çalışmaları ile bilinen Dr. Kiraz Özdoğan tarafından gerçekleştirilen sunumda, Yedikule bostanlarının tarihsel, kültürel ve ekolojik önemi kapsamlı biçimde ele alındı.
Sunumda, İstanbul’da geçmişte çok sayıda bostan bulunmasına rağmen bu alanların zamanla azaldığı; kentin kuruluş dönemlerinde tarımla kurduğu ilişkinin yeterince anlaşılmadığı, ancak kuşatma dönemlerinde şehir içi tarımın hayati bir rol oynadığı paylaşıldı. 17. yüzyılda küçük alanlarda verimli üretim tekniklerinin geliştirildiği ve bostanların ticari olduğu kadar bireysel ihtiyaçları karşılayan üretim alanları olarak da işlev gördüğü aktarıldı. Cumhuriyet’in ortalarına kadar Suriçi, Sarıyer, Anadolu Yakası ve Bakırköy çevresinin kentin tarımsal üretim bölgeleri olduğu belirtildi. Bostancılığın yalnızca gıda üretimi değil, kentin kültürel dokusunun bir parçası olduğu vurgulandı. Yedikule bostanlarının surlarla birlikte varlığını sürdürdüğü, tarihsel kaynaklarda da bu bölgenin tarım alanı olarak kaydedildiği ifade edildi.
Ayrıca bostanların surlara zarar verdiği yönündeki iddiaların tarihsel verilerle örtüşmediği, aksine su dengesi ve çevresel süreklilik açısından önemli bir rol oynadığı verilen bilgiler arasındaydı. 1980’li yıllarda bostancıların bölgeden uzaklaştırıldığı, ancak güvenlik sorunları nedeniyle yeniden çağrıldıkları aktarıldı. Günümüzde bazı bostan alanlarının soylulaştırma politikaları ve kentsel dönüşüm süreçleriyle tehdit altında olduğu biliniyor. Bostanların derinlemesine ele alındığı bu sunum, katılımcıların meraklı soruları ve katkıları ile tamamlandı.
Etkinlik Planlamaları ve Diğer Gündemler
Fikir Atölyesi Çıktıları
Geçtiğimiz aydan beri üzerinde çalışılan dokümanlara son eklemelerin yapılarak nihai hâlinin oluşturulacağı belirtildi.
Mart Ayı Etkinlikleri
Çevre Tiyatrosu’nda kadın temalı bir etkinlik düzenlenmesi önerildi. Kadınlar Günü kapsamında farklı fikirlerin geliştirileceği ve etkinlik planının grup içinde oylanacağı ifade edildi.
9. Heritage İstanbul Uluslararası Koruma, Restorasyon, Arkeoloji, Müzecilik ve Kütüphanecilik Fuarı ve Konferansı
1-4 Nisan tarihleri arasında Yenikapı’da gerçekleştirilecek festival için topluluğa ücretsiz stant teklifi geldiği paylaşıldı. Organizasyon ve hazırlık sürecinin WhatsApp ve diğer iletişim araçları üzerinden yürütüleceği, stant açmak yerine etkinlik kapsamında düzenlenecek söyleşilerden birine konuşmacı olarak katılmanın daha etkili olabileceği görüşü öne çıktı.
Paribu Art Topluluk Buluşmaları
“Kültür Profesyonelleri ile Buluşma”programına Suriçi Topluluğun kabul edildiği ve 23 Şubat’ta düzenlenecek buluşmaya Suriçi’ni temsilen Nilüfer’in katılacağı duyuruldu.
Kapanış
Toplantı, üyelerin kendi hazırladıkları yemekleri paylaştığı samimi bir iftar sofrasıyla devam etti. Yeni katılanlarla eski üyeler aynı masa etrafında buluşurken sohbetler, tanışmalar ve fikir alışverişleri akşam boyunca sürdü. Yemek sonrasında Nilüfer’in hazırladığı Ramazan manilerinden üretilen bilmece oyunu neşeli anlara vesile oldu. Bu buluşmaya ev sahipliği yapan topluluk üyemiz Elif Şen’in özenle hazırladığı hatıra hediyelerini takdim etmesiyle sıcak ve keyifli bir atmosfer içinde sona erdi.
Toplantı, bostanlardan hamamlara, sanattan kamusal mekâna uzanan zengin bir düşünme hattının bıraktığı tazelikle sona erdi. Kentin hafızasına dair anlatılarla bugünün meseleleri aynı masada buluştu; araştırma, üretim ve dayanışma başlıkları birbirine temas etti. Katılan, dinleyen, soru soran ve emeğiyle katkı sunan herkese teşekkür ederiz.
Suriçi Topluluğu olarak kentin katmanlarını birlikte keşfetmeye, tartışmaya ve çoğaltmaya devam ediyoruz. Mart ayı buluşmasında yeniden bir araya gelmek üzere.
